Derini ýagtylandyrýan her bir önüm köp sanly himiki maddalardan ybarat bolup, olaryň köpüsi tebigy çeşmelerden alynýar. Işjeň maddalaryň köpüsi netijeli bolsa-da, käbirleriniň käbir ters täsirleri bolup biler. Şonuň üçin, bu deri ideg önümlerini saýlanyňyzda derini ýagtylandyrmagyň işjeň maddalaryny düşünmek möhümdir.
Şonuň üçin bu işjeň maddalar barada gürrüň etmek hökmandyr. Her bir önümiň deriňize edýän anyk täsirini, netijeliligini we zyýanly täsirlerini düşünmeli.
1. Gidrokinon
Ol derini ýagtylandyrýan önümlerde iň köp ulanylýan işjeň maddadyr. Ol melaniniň öndürilişini azaldýar. Azyk we derman serişdeleri edarasy onuň derini ýagtylandyrýan önümlerde ulanylmagyny diňe 2 prosent bilen çäklendirýär. Bu onuň kanserogenligi baradaky aladalar bilen baglanyşyklydyr. Barlaglar onuň deriniň gyjyndyrmasyna hem sebäp bolup biljekdigini görkezdi. Şonuň üçin käbir önümlerde bu gyjyndyrmany aýyrmak üçin kortizon bar. Şeýle-de bolsa, ol antioksidant işjeňligi bolan derini ýagtylandyrýan önümlerde netijeli işjeň maddadyr.
2. Azelaik kislotasy
Ol çawdar, bugdaý we arpa ýaly dänelerden alynýan tebigy maddadyr. Azelain turşusy siviljäni bejermekde ulanylýar. Şeýle-de bolsa, onuň derini ýagtylandyrmakda we melanin öndürilişini azaltmakda netijelidigi anyklandy. Ol 10-20% konsentrasiýaly krem görnüşinde öndürilýär. Ol gidrokinona howpsuz, tebigy alternatiwadyr. Eger sizde oňa allergiýaňyz bolmasa, ol duýgur deri üçin gyjyndyryjy bolup biler. Barlaglar azelain turşusynyň adaty deri pigmentasiýasy (çiller, menekler) üçin netijeli bolup bilmejekdigini görkezýär.
3. C witamini
Antioksidant hökmünde, C witamini we onuň öndürilmeleri günüň ultramelewşe şöhleleriniň döredýän deri zeperlerinden goraýar. Şeýle hem, olar deriniň ýagtylandyrylmagynda rol oýnaýarlar we melaniniň öndürilişini azaldýarlar. Olar gidrokinona howpsuz alternatiwa hasaplanýar. Barlaglar olaryň bedende glutation derejesini ýokarlandyryp we deriniň ýagtylandyrylmagyna iki taraplaýyn täsir edip biljekdigini ýüze çykardy.
4. Niasinamid
Niasinamid derini agartmakdan başga-da, deri gyrymlaryny we siviljäni hem ýeňilleşdirip, deriniň çyglylygyny ýokarlandyryp bilýär. Barlaglar onuň gidrokinona iň howpsuz alternatiwalaryň biridigini görkezdi. Onuň deri ýa-da adamyň biologik ulgamy üçin hiç hili goşmaça täsiri ýok.
5. Traneksam turşusy
Ol derini ýagtylandyrmak we deriniň pigmentasiýasyny azaltmak üçin hem ýerli inýeksiýa, hem-de agyz arkaly ulanylýar. Şeýle hem, ol gidrokinona başga bir howpsuz alternatiwadyr. Şeýle-de bolsa, onuň netijeliligi subut edilmedi, ýöne käbir barlaglar onuň howpsuz we netijelidigini görkezýär.
6. Retinoik kislotasy
Esasan hem akne bejermekde ulanylýan “A” witamininiň önümi, ýöne ol derini ýagtylandyrmak üçin hem ulanylyp bilner, onuň mehanizmi belli däl. Şeýle-de bolsa, barlaglar deriniň gyjyndyrmagynyň tretinoiniň goşmaça täsirleriniň biridigini görkezdi, bu bolsa deriniň ultramelewşe şöhlelerine duýgurlygyny ýokarlandyrýar, şonuň üçin ulanyjylar gün şöhlesine düşmekden gaça durmalydyrlar, sebäbi ol deriniň garaňkylaşmagyna sebäp bolup biler. Şeýle hem, göwrelilik döwründe howpsuz däl.
7. Arbutin
Ol armydyň köp görnüşlerinden we klyukwanyň, çernikanyň, aýyk we tut çilekleriniň ýapraklaryndan alynýan gidrokinonuň tebigy çeşmesidir. Ol has güýçli bolany üçin, esasanam arassa görnüşinde melaniniň öndürilişini azaldýar. Ol derini ýagtylandyrýan önümlerde ulanylýan beýleki himiki maddalara howpsuz we netijeli alternatiwadyr. Şeýle-de bolsa, ylmy barlaglar arbutiniň ýokary dozada ulanylanda deriniň has köp giperpigmentasiýasyna sebäp bolup biljekdigini görkezýär.
8. Kojik kislotasy
Ol şerap öndürmek döwründe tüwi fermentasiýa wagtynda öndürilýän tebigy maddadyr. Ol örän täsirli. Şeýle-de bolsa, ol durnuksyzdyr we howada ýa-da gün şöhlesinde işlemeýän goňur madda öwrülýär. Şonuň üçin sintetiki önümler deri önümleriniň ornuny tutujy hökmünde ulanylýar, ýöne olar tebigy kojik kislotasy ýaly täsirli däl.
9. Glutation
Glutation derini ýagtylandyryjy täsire eýe bolan antioksidantdyr. Ol derini gün şöhlesinden goraýar, şeýle hem derini ýagtylandyrmakdan goraýar. Glutation losýonlar, kremler, sabynlar, tabletkalar we inýeksiýalar görnüşinde bolýar. Iň täsirlileri glutation tabletkalarydyr, olar deriniň pigmentasiýasyny azaltmak üçin günde iki gezek 2-4 hepde dowamynda kabul edilýär. Şeýle-de bolsa, ýerli ulanylýan görnüşleri haýal siňýändigi we deri arkaly gowşak aralaşýandygy sebäpli peýdaly däl. Käbir adamlar derrew netije almak üçin inýeksiýa görnüşini ulanmagy makul bilýärler. Şeýle-de bolsa, gaýtalanýan inýeksiýalar deri infeksiýalaryna, döküntülere sebäp bolup biler. Barlaglar glutationyň gara tegmilleri ýagtylandyrmak we derini ýagtylandyrmak ukybynyň bardygyny görkezdi. Şeýle hem, onuň howpsuzdygy aýdylýar.
10. Gidroksi kislotalar
Glikolik kislota we süýt kislotasy α-gidroksi kislotalarynyň iň täsirlisidir. Barlaglaryň görkezişi ýaly, olar deriniň gatlaklaryna aralaşyp, melaniniň öndürilişini azaldýar. Şeýle hem, olar piling edýär, öli derini we giperpigmentli deriniň saglyga zyýanly gatlaklaryny aýyrýar. Şonuň üçin hem olaryň deridäki giperpigmentasiýany ýeňilleşdirmekde netijelidigi anyklandy.
11. Reňksizleşdiriji
Monobenzon we mekinol ýaly pigmentleri aýyrýan serişdeler derini hemişelik ýagtylandyrmak üçin ulanylyp bilner. Olar melanin öndürýän öýjüklere hemişelik zyýan ýetirip bilýändigi üçin, esasan witiligo keselinden ejir çekýänlerde ulanylýar. Derini deňleşdirmek üçin täsirlenmedik deri böleklerine bu himiki maddalary öz içine alýan kremleri ulanýarlar. Şeýle-de bolsa, sagdyn adamlara şeýle himiki maddalary ulanmak maslahat berilmeýär. Barlaglar monofenonyň deriniň gyjyndyrmasyna we gözde närahatlyga sebäp bolup biljekdigini görkezýär.
Beýleki işjeň maddalar
Derini ýagtylandyrmak senagatyna kömek edýän has köp himiki maddalar bar. Şeýle-de bolsa, her bir dermanyň netijeliligini we howpsuzlygyny tassyklamak üçin has köp ylmy barlaglar gerek. Bu işjeň maddalaryň biri buýan ekstrakty, hususan-da, buýandyr.
Barlaglar onuň garaňky, giperpigmentli deri ýerlerini ýagtylandyrmakda we derini agartmakda netijelidigini öňe sürýär. Ol melaniniň öndürilişini azaldýar. E witamini melaniniň öndürilişini azaltmak arkaly deriniň ýagtylandyrylmagynda rol oýnaýar. Ol bedende glutation derejesini ýokarlandyrýar. Şeýle-de bolsa, bu himiki maddalaryň netijeliligini we howpsuzlygyny anyklamak üçin has köp ylmy barlaglar geçirilmelidir.
Ahyrsoňy, derini ýagtylandyrýan önümleriň ähli işjeň maddalary howpsuz däl. Şonuň üçin sarp edijiler derini ýagtylandyrýan islendik önümi satyn almazdan öň düzümini okamalydyrlar.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 14-nji oktýabry