Inden CAS 95-13-6

Inden, benzosiklopropen diýlip hem atlandyrylýar, adam derisine we nemli bardalaryna pes zäherlilik we gyjyndyryjy täsir edýän polisiklik aromatik uglewodoroddyr. Ol tebigy ýagdaýda kömür tarynda we çig nebitde bar. Mundan başga-da, mineral ýangyçlar doly ýanmadyk mahaly hem inden bölünip çykýar. Molekulýar formula C9H8. Molekulýar agramy 116.16. Onuň molekulasyndaky benzol halkasy we siklopentadien iki goňşy uglerod atomuny paýlaşýar. Ol reňksiz suwuklyk hökmünde görünýär, bugda uçmaýar, duran wagty sary reňke öwrülýär, ýöne gün şöhlesine sezewar bolanda reňkini ýitirýär. Ereme temperaturasy -1.8°C, gaýnama temperaturasy 182.6°C, ýalpyldawuk temperaturasy 58°C, deňeşdirme dykyzlygy 0.9960 (25/4°C); suwda eremeýär, etanol ýa-da efir bilen garyşýar. Inden molekulalarynda polimerleşme ýa-da goşmak reaksiýalaryna meýilli ýokary himiki taýdan işjeň olefin baglanyşyklary bar. Inden otagyň temperaturasynda polimerleşip bilýär we gyzdyrmak ýa-da kislotaly katalizatoryň gatnaşmagynda polimerleşme tizligini kesgin ýokarlandyryp, konsentrlenen kükürt kislotasy bilen reaksiýa girip, ikinji derejeli inden smolasyny emele getirip bilýär. Inden katalitik taýdan gidrogenleşdirilip (katalitik gidrogenleşme reaksiýasyna serediň) dihidroinden emele gelýär. Inden molekulasyndaky metilen topary siklopentadien molekulasyndaky metilen toparyna meňzeýär. Ol aňsatlyk bilen oksidlenýär we kükürt bilen reaksiýa girip, gowşak kislota reaksiýasyna we gaýtaryjy häsiýetlere eýe bolan kompleks emele getirýär. Inden metal natriý bilen reaksiýa girip, natriý duzuny emele getirýär we aldegidler we ketonlar bilen kondensasiýalaşyp (kondensasiýa reaksiýasyna serediň) benzofulwen emele getirýär: Inden senagatda kömür smolasynyň distilýasiýasyndan alnan ýeňil ýag fraksiýasyndan bölünip alynýar.